PI-CHING

48 · Jǐng · Kuyu

巽 Rüzgâr altta, 坎 Su üstte

Kasabalar değişir, kuyu kalır: herkese açık, tükenmeyen kaynak; ancak su yukarı çekilirse besler.

Xun (rüzgâr) altta, Kan (su) üstte: Xun'un öteki resmi ağaçtır; tahta sırık toprağa iner ve suyu yukarı kaldırır. Bu, eski Çin'in kaldıraçlı kuyusudur; aynı zamanda suyu damarlarıyla topraktan yukarı taşıyan bitkinin resmidir. Kuyu, çekildikçe tükenmeyen bir besleyişin düşüncesini taşır.

KararKasaba değişir, kuyu değişmez. Ne eksilir ne çoğalır. Gelen de giden de kuyudan çeker. Suya neredeyse varılmış, ama ip henüz suya ulaşmamıştır. Testi kırılırsa: kötü talih.Başkentler taşınır, hanedanlar değişir; kuyunun biçimi en eski çağdan bugüne aynıdır. Kuyu, siyasal biçimlerden bağımsız, en temel gereksinimleriyle insan yaşamının resmidir: ne azalır ne artar, herkes için vardır, kuşaklar gelir geçer ve ondan içer. İki tehlike vardır. Biri, yaşamın asıl temellerine inmeden yüzeyde kalmak: ipi suya ulaşmayan bir çaba hiç çabalamamış gibidir. Öteki, bir ihmalle testiyi kırmak: korunması gereken şeyi aşırılıkla yok etmek. Kişi için de böyledir: insan doğasının derin kaynağına ya inilir ya da gelenekte takılıp kalınır.

İmgeAğacın üstünde su var: Kuyu. Olgun kişi bundan şunu öğrenir: halkı çalışmaya yüreklendirir ve birbirine yardım etmeye çağırır.

1. çizgiKuyunun çamuru içilmez. Eski kuyuya hayvan uğramaz.En alttaki zayıf çizgi, heksagramın dibinde: çamur. Bataklık düzlüklerde oyalanan kişinin yaşamı çamura gömülür ve başkaları için anlamını yitirir. Kendini atan kişiye kimse gelmez; zaman onu terk eder, sonunda kimse onunla ilgilenmez.

2. çizgiKuyu oyuğunda balığa ok atılır. Küp çatlamış, sızdırır.Güçlü çizgi, ama uygun olmayan konumda ve karşılığı yok. Su kendince berraktır, ama kullanılmaz; kuyuda yalnız balıklar barınır, gelen balık için gelir, çatlak küp onları bile tutmaz. İyi yetiler ihmal edilir, kişi bayağı çevreye karışır ve iş göremez olur.

3. çizgiKuyu temizlenmiş, ama ondan içilmez; bu yüreğimi sızlatır. Oysa su çekilebilir. Kral aydın olsa, nimet hep birlikte alınır.Güçlü çizgi, doğru yerde: temizlenmiş kuyu, yetenekli bir insan; ama kullanılmaz. Onu tanıyanların acısı budur. Dilek, hükümdarın bunu öğrenmesidir; o zaman nimet herkesin olur. Metin burada imge kurmayı bırakıp açıkça düşünür.

4. çizgiKuyunun duvarı taşla örülür. Kusur yok.Zayıf çizgi, doğru yerde: kuyu onarılır. Duvarı örülürken kuyu kullanılamaz, ama emek boşa gitmez; su berrak kalır. Yaşamda da kişinin kendini düzene koyması gereken dönemler vardır: başkalarına o sırada hizmet edilmez, ama sonra daha çoğu verilir.

5. çizgiKuyu berrak; soğuk kaynağından içilir.Hükümdar çizgi: güçlü, merkezde ve doğru yerde. Dibinde canlı kaynak olan iyi kuyu; böyle erdemleri taşıyan insan başkalarını beslemek için doğmuştur. Yine de iyi talih söylenmez: en iyi su, çekilmedikçe yalnız bir olanaktır. Sözler yaşama geçirilmelidir.

6. çizgiKuyudan su çekilir, üstü örtülmez. İçtenlik var: büyük iyi talih.En üstteki zayıf çizgi: büyük iyi talih yukarıdadır, büyük tamamlanış. Kuyu herkes içindir, çekenleri hiçbir yasak engellemez; ne kadar gelen olsa da gereksindiğini bulur, çünkü kuyu güvenilirdir, kaynağı kurumaz. İçi zengin olan, ondan içen çoğaldıkça zenginleşir.

GeldiğindeBu heksagram, değişen biçimlerin altında aynı kalan ve herkesi besleyen bir kaynağı anlatır: bir bilgi, bir gelenek, bir kurumun asıl amacı, insan doğasının ortak temeli. Kişiden istediği şudur: yüzeyde kalma, suya kadar in; alışkanlığa ve geleneğe takılıp kalmak, ipi suya ulaşmayan kuyu gibidir. Testiyi kırma: aşırılık ve ihmal, korunması gereken kaynağı yok eder. Su ancak çekildiğinde besler; bildiğini yaşama geçir, kaynağa giden yolu açık tut ve kimseden kapatma. Kendini onarma dönemini de boşa sayma; o sırada su berrak kalır.